عظمت انقلاب اسلامي و نقش شخصيت ، آراء و انديشه ها و آثار حضرت امام (ره) در پيدايش و تداوم انقلاب ، نياز  نسلهاي آينده به آثار باني و پرچمدار نهضت جهاني اسلام  ، نشر و اشاعه صحيح و كامل آثار و انديشه هاي آن عزيز ، و جلوگيري از تحريف تاريخ انقلاب اسلامي ، از جمله عواملي بودند كه موجب شد جناب حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد احمد خميني طي نامه مفصلي از حضرت امام درخواست نمايد نظر مباركشان را نسبت به چگونگي بررسي ، تنظيم و نشر اسناد و آثار خود اعلام فرموده و مرجعي را جهت نظارت و تعيين صحت و سقم آنچه كه به نام امام در داخل و خارج كشور منتشر مي شود تعيين نمايند . در پاسخ حضرت امام در تاريخ 17/6/1367 طي حكمي مكتوب ، مسئوليت تنظيم و تدوين كليه مسايل مربوط به خود را به فرزند گراميشان واگذار نمودند به موجب اين حكم ( موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني ) تشكيل و فعاليت خود را آ‌‌غاز نمود، واقعه جانگداز رحلت امام مسلمين و نياز بيش از پيش جامعه اسلامي  به دريافت رهنمودها و آثار حضرتش سبب شد تا برنامه هاي موسسه در سطحي گسترده تر و با شتابي افزونتر مورد توجه قرار گيرد در همين راستا قانون نحوه حفظ و نگهداري آثار حضرت امام در تاريخ 14/8/1368 از تصويب مجلس شوراي اسلامي گذشت و به تائيد شوراي نگهبان رسيده و جهت انجام رسالت خطير شرعي و قانوني خود اقدام به برنامه ريزي و سازماندهي تشكيلات خود حول محور اهداف ذيل نموده است :

1. جمع آوري كليه اسناد و آثار حضرت امام و تمامي آثاري كه پيرامون شخصيت ، زندگاني ، مبارزات و انديشه هاي آن حضرت توسط نويسندگان تدوين و يا به دست هنرمندان در داخل و خارج كشور توليد گرديده است ؛
2. نگهداري و حفاظت دايمي از اسناد و آثار ياد شده با استفاده از مناسبترين شيوه ها ؛
3. بررسي ، تحقيق و پژوهش آثار ، جهت تدوين تاريخ انقلاب اسلامي و زندگينامه حضرت امام و تنظيم و ترجمه و آماده سازي مجموعه آثار جهت نشر.
4. انتشار مجموعه آثار به صورتهاي مختلف در داخل و خارج كشور و اشاعه و ترويج انديشه ها و آرمانهاي امام
5. نظارت مستمر بر آنچه  كه بنام حضرت امام تدوين و يا توسط هنرمندان توليد مي شود ؛ جلوگيري از تحريف سخنان  ، نوشته ها و وقايع منتسب به امام . پاسخگويي به مراجعين و طالبان آثار ، به عنوان مركز رسمي جمع آوري ونگهداري اسناد و آثار امام در جهت تامين اهداف ياد شده.

رئوس برنامه ها و فعاليت هاي در دست اجراي موسسه به نحو اجمال در پنج فصل ارائه مي شود :

فصل اول: جمع آوري اسناد و آثار كه مشتمل بر دو بخش است :

الف- گردآوري اسناد و آثار حضرت امام
ب- جمع آوري تمام آثاري كه پيرامون زندگي ، مبارزات و انديشه هاي حضرت امام در داخل و خارج كشور تدوين و توليد گرديده است .

فصل دوم: حفظ و نگهداري دايمي اسناد و آثار
فصل سوم: تحقيق و پژوهش ، ترجمه ،تنظيم و آماده سازي آثار جهت نشر
فصل چهارم: نشر آثار و تبليغ افكار و انديشه ها و احياي مستمر خط حضرت امام
فصل پنجم: نظارت : به موجب حكم امام و مصوبه مجلس شوراي اسلامي موسسه تنها مرجع رسمي مطالبي است كه به نام امام منتشر مي شود.